\u00a0Ekonomik etkinli\u011fin toplum ve devlet hayat\u0131ndaki \u00f6nemi daha \u00f6nce anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Ekonomik hayat\u0131n temelinin \u00fcretim oldu\u011fu da belirtilmi\u015fti.
\nXX. y\u00fczy\u0131lda d\u00fcnya devletleri daha mutlu ya\u015famak imk\u00e2nlar\u0131na kavu\u015fmak i\u00e7in \u00fcretimi art\u0131rma gere\u011fini duydular. Bunun i\u00e7in de ba\u015fl\u0131ca \u00fc\u00e7 y\u00f6ntemin uygulanmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rd\u00fcler. Bunlar\u0131 k\u0131saca g\u00f6zden ge\u00e7irelim:<\/p>\n
Liberal Ekonomi: Bu t\u00fcr ekonomilerde \u00fcretim i\u00e7in gerekli olan sermaye, \u00fcretim etkinli\u011fi ve \u00fcretilen mallar\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 t\u00fcm\u00fcyle bireylere b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Liberal ekonomi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, ekonomik hayat\u0131n kendili\u011finden i\u015fleyen yasalar\u0131 vard\u0131r: \u00dcretim, mallara olan iste\u011fe ba\u011fl\u0131d\u0131r, istek ise, \u00fcretimin az veya \u00e7ok olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Devlet bu kurallar\u0131 y\u00f6nlendirmeye kar\u0131\u015fmamal\u0131d\u0131r. Devletin g\u00f6revi yurdu savunmak, e\u011fitim \u0130\u015flerini d\u00fczenlemek, adalet da\u011f\u0131tmak gibi alanlarda kalmal\u0131d\u0131r. Devlet ekonomik hayata kat\u0131l\u0131rsa az \u00f6nce belirtilen denge bozulur. Gerekirse devlet, ancak b\u00fcy\u00fck bunal\u0131mlar\u0131 gidermek i\u00e7in ekonomik hayata girmeli, bunal\u0131m ge\u00e7ince de gene \u00e7ekilmelidir. B\u00fcy\u00fck ekonomik g\u00fcce sahip olan kapitalist \u00fclkeler, liberal g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc uygulayarak bug\u00fcne kadar gelmi\u015flerdir.<\/p>\n
Sosyalist Ekonomi: Bu t\u00fcr g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc uygulayan \u00fclkelerde hem sermaye, hem \u00fcretim do\u011frudan do\u011fruya devlet\u00e7e sa\u011flan\u0131r. Ki\u015filerin \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131na sahip olmalar\u0131 yasakt\u0131r. Devlet t\u00fcm sermayenin sahibidir. B\u00fct\u00fcn ekonomik hayat, devletin \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bi\u00e7imde d\u00fczenlenir. Mallar\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 da devlet yapar. Baz\u0131 \u00fclkeler temelde bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc benimsemi\u015flerdir.<\/p>\n
Il\u0131ml\u0131 Ekonomik Sistemler: D\u00fcnyan\u0131n h\u0131zla de\u011fi\u015fen \u015fartlar\u0131 hem liberalizmin, hem de Sosyalizmin kat\u0131ks\u0131z bir bi\u00e7imde i\u015fleyemeyece\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir. Bu bak\u0131mdan liberal rejimlerin baz\u0131lar\u0131nda, devlet ekonomik hayata artan \u00f6l\u00e7\u00fcde girerken, sosyalist sistemde de yumu\u015famalar g\u00f6ze \u00e7arpmaktad\u0131r. B\u00f6ylece her iki guruptan baz\u0131 \u00fclkeler rejimlerinin temelini bozmadan \u00f6nemli sistem de\u011fi\u015fikliklerine girmektedirler.<\/p>\n
Devlet\u00e7ilik: Atat\u00fcrk ilkelerinin aras\u0131nda bulunan devlet\u00e7ilik, bir ekonomi siyasetidir. Yukar\u0131da anlat\u0131lan rejimlere benzemez. Milli \u00f6zelliklerimize uyan, gerekli kalk\u0131nmay\u0131 sa\u011flayacak bir model olan devlet\u00e7ili\u011fin hangi \u015fartlar alt\u0131nda nas\u0131l do\u011fdu\u011fu belirtilmi\u015fti. Bunun i\u00e7in burada devlet\u00e7ili\u011fi k\u0131saca de\u011ferlendirece\u011fiz.<\/p>\n
Devlet\u00e7ilik, temel anlam\u0131yla devletin ekonomik hayat\u0131n i\u00e7ine girmesidir. Ama bu yap\u0131l\u0131rken sosyalist model benimsenemez. Elinde sermayesi olan vatanda\u015flar, birka\u00e7 alan d\u0131\u015f\u0131nda, diledikleri bi\u00e7imde \u00fcretime kat\u0131labilirler. Devlet bunlara engel olmad\u0131\u011f\u0131 gibi \u00fcstelik gereken tedbirleri alarak i\u015flerini kolayla\u015ft\u0131r\u0131r, ki\u015fileri \u00fcretim ve ticaret i\u015fine \u00f6zendirir.<\/p>\n
Ancak bilindi\u011fi gibi, h\u0131zla sanayile\u015fme cumhuriyetin ilk hedeflerindendi. B\u00fcy\u00fck temel sanayi kurulu\u015flar\u0131 yapmak i\u00e7in \u00f6zel ellerde sermaye yoktu. Bu y\u00fczden devlet\u00e7ilik do\u011fdu. Devlet pek \u00e7ok sanayi i\u015fletmesini kendisi kurdu, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131 ve geli\u015ftirdi. Bir yandan da uygulad\u0131\u011f\u0131 para ve kredi politikas\u0131 ile \u00f6zel ki\u015fileri ba\u015f\u0131bo\u015f b\u0131rakmad\u0131. B\u00f6ylece devlet ile vatanda\u015f, \u00fcretim i\u015fini birlikte d\u00fczenlediler. Bu i\u015fbirli\u011fi sonucu T\u00fcrkiye \u00f6rnek bir \u00fclke durumuna gelmi\u015fti. Son ara\u015ft\u0131rmalar, T\u00fcrkiye’nin 1930 y\u0131l\u0131na kadar uygulad\u0131\u011f\u0131 devlet\u00e7ilik siyaseti ile en h\u0131zl\u0131 kalk\u0131nan \u00fc\u00e7 \u00fclke aras\u0131na girdi\u011fini g\u00f6stermektedir. 1029 y\u0131l\u0131nda, 100 olan T\u00fcrkiye ve d\u00fcnya sanayi \u00fcretim indeksi, 1939’da T\u00fcrkiye’de 196’ya eri\u015fmi\u015ftir. D\u00fcnya ortalamas\u0131 \u0130se 119’dur. Bu geli\u015fme tablosunda T\u00fcrkiye’nin yeri, Rusya ve Japonya’dan sonra gelmektedir. B\u00f6ylece 1927’de 1000 olan milli gelirimiz, h\u0131zl\u0131 n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131na ra\u011fmen, 1939’da 1625’e y\u00fckselmi\u015ftir.<\/p>\n
Sermayesi olmayan, d\u0131\u015far\u0131dan yard\u0131m almayan, kaynaklar\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131, teknolojisi geri T\u00fcrkiye’nin 1939 y\u0131l\u0131na kadar sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bu geli\u015fme Atat\u00fcrk’\u00fcn ak\u0131lc\u0131 ve milliyet\u00e7i g\u00f6r\u00fc\u015flerinin bir eseridir. O, \u00f6zel giri\u015fimleri desteklerken, devleti de ekonomik hayata katm\u0131\u015f, her iki alan birbirlerini tamamlam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131 \u00fczerine bu geli\u015fme durdu. Sava\u015f sonras\u0131nda ise devlet\u00e7ilik ilkesi yeniden ve amaca uygun bi\u00e7imde i\u015fletilip ihtiya\u00e7lara g\u00f6re d\u00fczenlenmedi, politika arac\u0131 yap\u0131ld\u0131. Bu y\u00fczden \u00f6zel alanla devlet alan\u0131 aras\u0131ndaki denge bozuldu ve ekonomik hayata bir karga
\n\u015fa geldi.<\/p>\n
Atat\u00fcrk’\u00fcn ba\u015f ilkelerinden devlet\u00e7ilik, T\u00fcrkiye’yi ekonomik bak\u0131ndan kalk\u0131nd\u0131racakt\u0131r, yeter ki gerekti\u011fi gibi uygulanabilsin.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00a0Ekonomik etkinli\u011fin toplum ve devlet hayat\u0131ndaki \u00f6nemi daha \u00f6nce anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Ekonomik hayat\u0131n temelinin \u00fcretim oldu\u011fu da belirtilmi\u015fti. XX. y\u00fczy\u0131lda d\u00fcnya devletleri daha mutlu ya\u015famak imk\u00e2nlar\u0131na kavu\u015fmak i\u00e7in \u00fcretimi art\u0131rma gere\u011fini duydular. Bunun i\u00e7in de ba\u015fl\u0131ca \u00fc\u00e7 y\u00f6ntemin uygulanmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rd\u00fcler. Bunlar\u0131 k\u0131saca g\u00f6zden ge\u00e7irelim: Liberal Ekonomi: Bu t\u00fcr ekonomilerde \u00fcretim i\u00e7in gerekli olan sermaye, \u00fcretim etkinli\u011fi […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":363,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/karder.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/376"}],"collection":[{"href":"https:\/\/karder.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/karder.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/karder.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/karder.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=376"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/karder.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/376\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":377,"href":"https:\/\/karder.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/376\/revisions\/377"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/karder.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/363"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/karder.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=376"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}