{"id":278,"date":"2006-07-25T10:50:22","date_gmt":"2006-07-25T07:50:22","guid":{"rendered":"http:\/\/karder.org.tr\/?p=278"},"modified":"2018-04-21T10:51:06","modified_gmt":"2018-04-21T07:51:06","slug":"mustafa-sahin-ishal-nedir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/karder.org.tr\/index.php\/2006\/07\/25\/mustafa-sahin-ishal-nedir\/","title":{"rendered":"Mustafa \u015eahin-\u0130SHAL NED\u0130R?"},"content":{"rendered":"<h2 align=\"center\"><b><span style=\"font-family: Verdana; font-size: small;\">\u0130SHAL NED\u0130R?<\/span><\/b><\/h2>\n<p align=\"Justify\"><span style=\"font-family: Verdana;\"><span style=\"font-size: small;\"><br \/>\n&#8220;ishal nedir? ishal, d\u0131\u015fk\u0131lama say\u0131s\u0131nda art\u0131\u015fla beraber, d\u0131\u015fk\u0131n\u0131n \u015fekilsiz bir hal almas\u0131 olarak tariflenir. normalde d\u0131\u015fk\u0131 kuru ve \u015fekilli iken, ishal durumunda i\u00e7erdi\u011fi su miktar\u0131 artarak \u015fekilsiz olur. ishal nedeniyle barsak hareketleri artar, normal s\u00fcreden daha k\u0131sa aral\u0131klarla d\u0131\u015fk\u0131lama ortaya \u00e7\u0131kar. \u00f6rne\u011fin g\u00fcnde bir kez kat\u0131, \u015fekilli d\u0131\u015fk\u0131lamas\u0131 olan bir ki\u015fi, g\u00fcnde 3-4 kez veya \u00e7ok daha fazla d\u0131\u015fk\u0131l\u0131yorsa veya d\u0131\u015fk\u0131 c\u0131v\u0131kla\u015fm\u0131\u015f, su gibiyse ya da s\u00fcm\u00fcks\u00fc olmu\u015fsa ishalden bahsedebiliriz. &#8220;ishal nedenleri nelerdir?&#8221; ishale neden olan pek \u00e7ok durum mevcuttur. ishal nedenlerinin ba\u015f\u0131nda mikrobik ishaller gelmektedir ki, konumuz olan yaz ishalleri de bu gruptand\u0131r. mikroplar d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fta antibiyotikler olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli ila\u00e7lar, \u00e7e\u015fitli mide-barsak hastal\u0131klar\u0131, baz\u0131 hormonal hastal\u0131klar, barsak veya barsak kom\u015fulu\u011funda ortaya \u00e7\u0131kan t\u00fcm\u00f6ral durumlar, a\u015f\u0131r\u0131 ve ani \u0131s\u0131 de\u011fi\u015fimleri de ishale neden olabilir. heyecanlanma, \u00fcz\u00fcnt\u00fc, korku, stres gibi durumlar da ishale neden olabilir. &#8220;yaz ishallerinin nedenleri nelerdir?&#8221; yaz ishaline neden olan mikroplar, bakteriler ile protozoon denilen g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclmeyen parazitlerdir. &#8220;yaz ishalleri nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kar?&#8221; do\u011fadaki s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131yla t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n su ihtiya\u00e7lar\u0131 da buna paralel olarak artar. dolay\u0131s\u0131yla insanlar, yaz aylar\u0131nda daha fazla su t\u00fcketir. b\u00f6ylece, bu t\u00fcketimin beklenmeyen bir sonucu olan yaz ishalleri, \u00e7o\u011funlukla mikroplu sular\u0131n i\u00e7ilmesi veya bu sularla y\u0131kanm\u0131\u015f meyva ve sebzelerin yenilmesiyle ortaya \u00e7\u0131kar. bazen insanlar ishal olup bu mikroplar\u0131 d\u0131\u015fk\u0131lar\u0131 ile \u00e7evreye yayabilir. d\u0131\u015fk\u0131yla bula\u015fm\u0131\u015f ellerin a\u011f\u0131za g\u00f6t\u00fcr\u00fclmesi sonucu da ishal olabilir. her zaman kullan\u0131lan sular\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmek m\u00fcmk\u00fcn olmaz. do\u011fada, \u00f6zellikle insan ve hayvan d\u0131\u015fk\u0131lar\u0131yla kirlenmi\u015f sularda ya\u015fayan, ishal nedeni olabilecek \u00e7e\u015fitli mikroplar bulunmaktad\u0131r. bunlar \u00f6zellikle durgun sularda, kanalizasyonun kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 sularda, iyi ila\u00e7lanmam\u0131\u015f i\u00e7me ve kullanma sular\u0131nda, \u00f6zellikle yaz aylar\u0131nda uzun s\u00fcre canl\u0131 kalarak \u00e7o\u011fal\u0131r. bu sular\u0131n i\u00e7ilmesi veya b\u00f6yle sularla bula\u015f\u0131k, s\u0131cak ortamda beklemi\u015f g\u0131dalar\u0131n, \u00f6rne\u011fin \u00e7i\u011f sebzelerle haz\u0131rlanm\u0131\u015f salatalar\u0131n ve meyvalar\u0131n t\u00fcketilmesi sonucu ishal yapan mikroplar, a\u011f\u0131z yoluyla al\u0131narak insanlar\u0131n barsaklar\u0131na ula\u015f\u0131r. bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 barsak duvar\u0131nda iltihap olu\u015fturarak hem barsak hareketlerini art\u0131r\u0131r, hem de barsa\u011fa su ve iltihabi h\u00fccrelerin ge\u00e7i\u015fine neden olur; bir k\u0131sm\u0131 da barsakta iltihap yapmadan, salg\u0131lad\u0131klar\u0131 toksin denilen zehirli maddelerin etkisiyle su ve tuz ge\u00e7i\u015fini art\u0131rmak suretiyle ishale neden olur. yaz ishallerinin belirtileri nelerdir ?: en \u00f6nemli belirti, d\u0131\u015fk\u0131lama say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131 ve d\u0131\u015fk\u0131 vasf\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesidir. d\u0131\u015fk\u0131, c\u0131v\u0131k, patates p\u00fcresi g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde olabilece\u011fi gibi, s\u00fcm\u00fcks\u00fc ve iltihapl\u0131 veya su gibi olabilir. d\u0131\u015fk\u0131 miktar\u0131 ve su i\u00e7eri\u011fi, ince barsaklarda hastal\u0131k yapan parazit ve bakterilerin ishallerinde fazlad\u0131r, kal\u0131n barsakta hastal\u0131k yapanlar\u0131nkinde ise azd\u0131r; ayr\u0131ca bunlarda d\u0131\u015fk\u0131lama say\u0131s\u0131 di\u011ferlerine oranla daha fazlad\u0131r. su gibi tariflenen ishallerin \u00e7o\u011funlu\u011fu paraziter nedenlidir. en s\u0131k giardia denilen protozoon neden olur. bu tip ishallerin en ciddisi ve hayat\u0131 tehtid edeni ise d\u0131\u015fk\u0131n\u0131n pirin\u00e7 suyu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc olarak tariflendi\u011fi, kolera bakterisinin yapt\u0131\u011f\u0131 ishaldir. iltihapl\u0131 d\u0131\u015fk\u0131lamaya neden olan bakterilere ise tifo ve tifo benzeri hastal\u0131klara neden olan salmonella bakterilerini \u00f6rnek verebiliriz. kal\u0131n barsakta ishale neden olan bakterilerin bir k\u0131sm\u0131 ve baz\u0131 parazitler d\u0131\u015fk\u0131n\u0131n iltihapl\u0131, s\u00fcm\u00fcks\u00fc g\u00f6r\u00fcnmesine, ayn\u0131 zamanda barsak duvar\u0131n\u0131 da zedeleyerek damarlar\u0131n kanamas\u0131na neden olduklar\u0131 i\u00e7in, kanl\u0131 olmas\u0131na da neden olurlar. d\u0131\u015fk\u0131n\u0131n b\u00f6yle kanl\u0131 ve iltihapl\u0131 olmas\u0131 dizanteri olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. nedenlerinden birisi \u015figella(dizanteri etkeni) denilen bakteri, bir di\u011feri amip denilen protozoondur. ishalle birlikte bulunan di\u011fer belirtiler kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131, kar\u0131nda buruntu hissi, bazen bulant\u0131, iltihabi durumlarda bunlara ilaveten ate\u015f olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. d\u0131\u015fk\u0131lamadan sonra tam rahatlayamama da bir di\u011fer belirti olabilir. \u00f6rne\u011fin kal\u0131n barsak ishallerinde a\u011fr\u0131 ve rahatlayamama s\u0131kt\u0131r. a\u015f\u0131r\u0131 su ve tuz kayb\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak kalp damar sistemine, b\u00f6breklere, sinir sistemine ait kalp ritm bozukluklar\u0131, b\u00f6brek yetmezli\u011fi, \u015fuur bozukluklar\u0131 gibi belirtiler de olabilir. dilin kurumas\u0131, cildin parlakl\u0131k, nem ve yumu\u015fakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybetmesi, g\u00f6zlerin g\u00f6z \u00e7ukuruna \u00e7\u00f6kmesi gibi belirtiler, su kayb\u0131n\u0131n i\u015faretleridir. &#8220;ishal olunca ne yapmal\u0131y\u0131z?&#8221; ilk tedbir olarak kaybedilen su ve tuzu geri koymak i\u00e7in pratik olarak haz\u0131rlayaca\u011f\u0131m\u0131z \u015fu solusyonu i\u00e7ebiliriz: bir litre kaynat\u0131lm\u0131\u015f so\u011futulmu\u015f suya 1 \u00e7orba ka\u015f\u0131\u011f\u0131 \u015feker, 1 tatl\u0131 ka\u015f\u0131\u011f\u0131 sofra tuzu ve 1 \u00e7ay ka\u015f\u0131\u011f\u0131 karbonat konularak kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r, i\u00e7ilebildi\u011fi kadar s\u0131k aral\u0131klarla i\u00e7ilir. ancak mikrobik ishallerin hemen hepsi 24 saatten fazla devam eder ve hemen hepsi ila\u00e7 tedavisi almadan d\u00fczelmez. bu nedenle, 24 saatten fazla s\u00fcren ishallerde en yak\u0131n sa\u011fl\u0131k merkezine ba\u015fvurularak muayene ve tetkik olunmas\u0131 gerekir. \u00e7\u00fcnk\u00fc fark\u0131nda olmadan d\u0131\u015fk\u0131m\u0131z yoluyla \u00e7evreye mikrop bula\u015ft\u0131rabilir, ayr\u0131ca ishalin tedavisiz kalarak daha ciddi sa\u011fl\u0131k problemlerine yol a\u00e7mas\u0131na neden olabiliriz. &#8220;sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funda neler yap\u0131lacakt\u0131r?&#8221; sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funda, \u015f\u00fcphelenilen g\u0131dalar\u0131n ve suyun olup olmad\u0131\u011f\u0131 ve ne zaman t\u00fcketildi\u011fi, ishalin ne zaman ba\u015flad\u0131\u011f\u0131, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131, ate\u015f, d\u0131\u015fk\u0131da iltihap ve\/veya kan olup olmad\u0131\u011f\u0131, yak\u0131n\u0131m\u0131zda ba\u015fka hasta insanlar\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorulacak; muayenenin ard\u0131ndan d\u0131\u015fk\u0131 tahlili ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc, kan say\u0131m\u0131 ve gerekirse di\u011fer kan tetkikleri istenecektir. t\u00fcm verilere g\u00f6re hekim tedaviye karar verecektir. nas\u0131l tedavi edilir ? : s\u0131v\u0131 ve tuz kayb\u0131n\u0131n az oldu\u011fu, ishalin hastan\u0131n komforunu \u00e7ok bozmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda, hastaneye yat\u0131r\u0131lmadan genellikle sadece uygun bir diyetle hasta ayaktan tedavi edilir. a\u015f\u0131r\u0131 su ve tuz kayb\u0131, a\u011f\u0131r dizanteri halleri, kolera \u015f\u00fcphesi olan durumlarda hasta mutlaka hastaneye yat\u0131r\u0131larak \u00f6ncelikle kaybedilen su ve tuzun yerine konmas\u0131 amac\u0131yla serum verilir, daha sonra uygun ila\u00e7lara ba\u015flan\u0131r. ishal diyeti nas\u0131ld\u0131r? ishali olan kimselerin d\u00fczelene kadar posas\u0131z ve ya\u011fs\u0131z g\u0131dalar almas\u0131 gerekir. yani sebze ve meyvalar, kuru yemi\u015f, \u00e7ikolata, k\u0131zartmalar gibi g\u0131dalar al\u0131nmamal\u0131d\u0131r. ya\u011fs\u0131z makarna, pirin\u00e7 pilav\u0131, ha\u015flanm\u0131\u015f patates-patates p\u00fcresi, ha\u015flanm\u0131\u015f ya\u011fs\u0131z et ve tavuk, ya\u011fs\u0131z \u0131zgara k\u00f6fte yenebilir. ayr\u0131ca bol miktarda i\u00e7e\u00e7ek al\u0131nmal\u0131d\u0131r. &#8220;iyile\u015fme \u015fans\u0131 nedir?&#8221; uygun tedaviyle yaz ishallerinin tedavisi olduk\u00e7a y\u00fcz g\u00fcld\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr; hemen hepsinde iyile\u015fme tamd\u0131r. ancak mikroplu ortamla temas devam ediyorsa, gerekli tedbirler al\u0131nmad\u0131ysa ishalin tekrarlama \u015fans\u0131 her zaman vard\u0131r. &#8220;yaz ishalleri nas\u0131l \u00f6nlenebilir?&#8221; bu ishallerin \u00f6nlenmesinin en \u00f6nemli yolu, men\u015fei(k\u00f6keni) bilinmeyen sular\u0131n t\u00fcketilmemesi ve ki\u015fisel temizli\u011fe dikkat edilmesi, \u00f6zellikle ellerin her yemekten \u00f6nce ve sonra y\u0131kanmas\u0131d\u0131r. kullan\u0131lan ve i\u00e7ilen sular\u0131n klorlanmas\u0131 pek\u00e7ok mikrobun ya\u015famas\u0131n\u0131 \u00f6nler. \u015f\u00fcpheli sular\u0131n, \u015f\u00fcpheli olmasa bile salg\u0131n oldu\u011fu bilinen yerlerdeki sular\u0131n kaynat\u0131larak kullan\u0131lmas\u0131 gereklidir.\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130SHAL NED\u0130R? &#8220;ishal nedir? ishal, d\u0131\u015fk\u0131lama say\u0131s\u0131nda art\u0131\u015fla beraber, d\u0131\u015fk\u0131n\u0131n \u015fekilsiz bir hal almas\u0131 olarak tariflenir. normalde d\u0131\u015fk\u0131 kuru ve \u015fekilli iken, ishal durumunda i\u00e7erdi\u011fi su miktar\u0131 artarak \u015fekilsiz olur. ishal nedeniyle barsak hareketleri artar, normal s\u00fcreden daha k\u0131sa aral\u0131klarla d\u0131\u015fk\u0131lama ortaya \u00e7\u0131kar. \u00f6rne\u011fin g\u00fcnde bir kez kat\u0131, \u015fekilli d\u0131\u015fk\u0131lamas\u0131 olan bir ki\u015fi, g\u00fcnde 3-4 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/karder.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/278"}],"collection":[{"href":"https:\/\/karder.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/karder.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/karder.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/karder.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=278"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/karder.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/278\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":279,"href":"https:\/\/karder.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/278\/revisions\/279"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/karder.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=278"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/karder.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=278"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/karder.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=278"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}